Andainas polo Mar de Compostela (II). Corticata

Continuamos a postear artigos publicados no Galicia Hoxe hai tempo co gallo de facelos máis accesíbeis.

Neste segundo artigo, despois de parar nas Torres de Oeste, achegámonos á illa de Cortegada.

O artigo foi orixinalmente publicado no Suplemento Lecer do 17-05-09. Velaía vai tamén a ligazón.

A Canle, entre Cortegada e Carril. Foto de Luis Moyano Quiroga, tomada de panageos

A Canle, entre Cortegada e Carril. Foto de Luis Moyano Quiroga, tomada de panageos

Corticata

Nesta segunda andaina polo Mar de Compostela, o noso De Lorean detense na illa de Cortegada, esa illa que nos agarda trala última curva antes de Carril, tanto pola estrada como por tren.

Se vas a Carril/ nada máis chegar/ verás Cortegada/ deitada no mar.

Moitos son os motivos que nos achegan a este afloramento rochoso que os sedimentos levados polo Ulla e o devir do tempo converteron nunha fértil illa na que paseniño agromou o que hoxe en día é un ecosistema riquísimo tanto marítimo como terrestre.

Na porción de mar e area que a separa dese Concello negado de municipalidade que é Carril e que en marea baixa se fai transitable polo Camiño do Carro, nacen as que segundo os expertos son as máis saborosas ameixas seguramente de Europa. Esta vía de comunicación é a que dá nome a O Carril segundo noticia de Jerónimo del Hoyo en 1607.

fraga de loureiros en Cortegada

En canto ó terrestre, posúe Cortegada o bosque de loureiro de maiores dimensións do noso continente e que supón a monumentalización física dese dúo que ancestralmente fai as ledicias dos nosos padais: os produtos do mar e o loureiro.

A existencia deste prezado bibalvo dálle un valor engadido á contorna: o etnográfico, xa que o enxeño humano, co gallo de facerse con el, estableceu viveiros de cultivo onde se sementan as pequenas ameixas para colleita-las unha vez que non caiban na cuncha; deste xeito, a Canle énchese de gamelas, rastros e panelas e os paus que marcan os lindes de cada viveiro, ademais de racha-la horizontalidade desta paisaxe, denotan o antrópico da mesma.

Máis aló de que a insularidade é dende sempre un excelente caldo de cultivo para as lendas e fogar de mitos e sociedades idílicas, é habitada Cortegada por unha egua branca que a percorre impaciente até topar cos seus límites sabéndose atrapada. Mais non é a egua, nin as cabras, nin tan sequera os múltiples coellos que pululan pola illa os únicos indicios dun pasado poboado por colonos xa que mesmo dende Carril son apreciables os evocadores restos da aldea abandonada en 1907, momento no que a illa foi cedida á Casa Real para que construíse unha residencia estival. Afortunadamente, esta construción, non foi levada a cabo aínda que xa estaba proxectada por Ripollés, o mesmo arquitecto que debuxou o si realizado palacio da Magdalena en Santander. Posteriormente, a illa foi vendida á construtora Cortegada S.A. que deseñou unha urbanización que tampouco se chegou a realizar grazas á vila de Carril que, coma un pai, gardou con celo a virxindade da illa, evitando a “toxificación” de Cortegada. Tras anos de loitas, a illa foi adquirida polo Estado sendo hoxe unha das doas que conforman o colar do Parque Natural das Illas Atlánticas, mais agardemos que quede a salvo de ousados criterios de posta en valor e que tanto a antiga aldea, coma o seu Santuario, o seu Hospital do S.XVI, posteriormente lazareto, ou o seu cruceiro, continúen a se-lo que son: ruínas, vestixios dun pasado e non pasen a ser arquitecturas recrecidas para que queden máis xeitosas nas fotos dos futuros visitantes.

O Pecio

Mais se os bois quixeron atraca-lo noso De Lorean nesta verde illa é por un naufraxio. Temos datos suficientes para supoñer que nas inmediacións da Punta Fradiño, aló polo cambio de Era, afundiu unha nave oneraria romana.

Os primeiros achados, antes de que os arqueólogos e homes-ra profesionais fixesen un exhaustivo peiteado da zona en 1982, foron de carácter casual e derivados das propias técnicas pesqueiras de arrastre coma o “can”.

Plano coas zonasprospectadas en 1982. Imaxe tomada de "A Pedra do Encanto"

As pezas extraídas en 1982 foron abondosas, destacando os restos de ánforas, algunha delas practicamente completas sendo das mellor conservadas de Galicia, aínda que a meirande parte tiñan tronzados os pivotes con fractura moderna derivada case de seguro de estar apoiadas no propio estante no que eran transportadas ou por estaren engachadas, rachando ó ser arrastradas polas artes de pesca. Actualmente a peza máis completa está exhibida no Museo Etnográfico do viño de Cambados.

As pezas achadas correspóndense a un total dunhas vinte e cinco ou trinta ánforas pertencentes, a maioría, á forma Haltern-70, habitante común dos nosos xacementos, respostando algunha á forma Dressel-10. Ditas ánforas, segundo Naveiro estarían feitas no Sur da Península Ibérica e traerían viño á nosa terra antes de que esta deviñera nunha potencia viticultora.

Ademais das ánforas, a nave traería louza fina, do tipo coñecido como “terra sixillata” que aínda conserva a sinatura do oleiro: Dasai, probablemente dun taller do val do Po.

De novo baseándonos en Naveiro, o afundimento tería lugar no Século I d. C. , confirmando a importancia da Ría de Arousa como vía de comunicación co interior da Gallaecia.

O presuposto destes traballos foi limitado, quedando o proxecto en certa maneira inconcluso, sen chegar a constatarse a existencia física do pecio que polo de agora só existe nas nosas conxecturas; agardemos que a adquisición da illa por parte do Estado signifique un correcto estudo arqueolóxico da mesma e da súa contorna, do mesmo xeito que agardamos que a súa xestión de cara ó turismo provoque o mínimo impacto nestas augas das que viven numerosas familias.

Viaxando cara ó futuro no noso De Lorean, é a nosa esperanza non ver nunca unha ponte que comunique Cortegada co continente como aquela que ideara J. Eugenio Ribera en 1908, e que os limitados visitantes que pode acolle-la illa dunha soa vez accedan a ela nunha frotiña de dornas disposta para tal fin.

Deitada no mar/ vogando por ela/ van os mariñeiros/ nun barco de vela.

Citando a Plinio

Os célticos de sobrenome Nerios e os Supertamáricos na península na que se dedicaron a Augusto tres aras Sestianas, os Coporos, a Cidade de Noeta, os céltics de sobrenome praestamarcos, os Cilenos. Das illas deben nomearse Corticata e Aunios.

Plinio, Historia Natural, IV, 111.Tradución tomada de Galicia nos textos clásicos, Romero Masia, Ana María e Pose Mesura, Xose Manuel. O Castro.
Sada. 1988.

Advertisements

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair /  Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair /  Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair /  Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair /  Cambiar )

w

Conectando a %s

%d bloggers like this: